Lễ hội Hang Bua ở Nghệ An là một sự kiện văn hóa đặc biệt, thu hút du khách thập phương bởi nét đẹp truyền thống, các hoạt động phong phú và không gian thiên nhiên kỳ thú. Đây là dịp để đồng bào Thái không chỉ gìn giữ mà còn tôn vinh những giá trị văn hóa đặc sắc đã được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Hãy cùng SmartTravel khám phá mọi điều thú vị về lễ hội Hang Bua qua bài viết dưới đây.

Lễ hội Hang Bua. Ảnh: sưu tầm       

1. Hang Bua ở đâu? 

Hang Bua, hay còn gọi là Thẳm Bua, tọa lạc ở dãy núi đá vôi Phà Én thuộc bản Na Nhàng, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An. Nằm cách thành phố Vinh khoảng 170km về phía Tây Bắc, hang Bua là một điểm du lịch tự nhiên nổi bật với vẻ đẹp hùng vĩ của núi rừng. Tên gọi “Bua” bắt nguồn từ tên của bản Na Nhàng, nơi hang Bua tọa lạc. Hang được hình thành từ hàng triệu năm trước trong quá trình kiến tạo địa tầng, với những dấu vết của thời kỳ nguyên thủy, khi đất trời còn mới mẻ và chưa có sự can thiệp của con người. Từ lâu, hang Bua đã là nơi sinh sống, gắn liền với đời sống và tín ngưỡng của người dân tộc Thái, là biểu tượng của một vùng đất giàu văn hóa và lịch sử.

Hang Bua. Ảnh: sưu tầm

Ngoài vẻ đẹp thiên nhiên kỳ vĩ, hang Bua còn là một di tích khảo cổ quan trọng của Nghệ An. Các lớp trầm tích trong hang chứa đựng nhiều hóa thạch động vật cổ, như tê giác, hươu nai, lợn rừng và cheo chèo, giống như những hóa thạch tìm thấy ở các hang động khác trong khu vực. Đặc biệt, hang còn được phát hiện hai chiếc rìu đá – công cụ của con người thời kỳ đồ đá mới hậu kỳ. Những dấu tích này chứng tỏ hang Bua từng là nơi sinh sống, cư trú của những cư dân cổ đại. Bên cạnh giá trị khảo cổ, hang Bua cũng gắn liền với nhiều truyền thuyết và huyền thoại dân gian của người dân tộc Thái, tạo nên một không gian văn hóa đặc biệt, thu hút du khách tìm hiểu về quá khứ lịch sử.

Hang Bua. Ảnh: sưu tầm

Đến hang Bua, du khách sẽ được chiêm ngưỡng vẻ đẹp phong cảnh sơn thủy hữu tình với không gian núi rừng mát mẻ, xanh tươi. Cửa chính của hang hướng về phía Nam, nhìn ra thung lũng Chiềng Ngam rộng lớn với những bản làng của người Thái. Đặc biệt, đây là nơi hội tụ của ba con sông: Sông Quàng, Sông Việc và Sông Hạt, tạo thành con sông Hiếu thơ mộng, chảy qua các huyện Quỳ Châu, Quỳ Hợp, Nghĩa Đàn, rồi đổ ra sông Lam và xuôi ra biển Đông. Hang Bua có ba cửa chính: Cửa chính, cửa phụ và cửa sau, trong đó cửa chính và cửa phụ có hình dạng như hoa sen, khiến nơi đây còn được gọi là “Boọc Bua”. Hang có diện tích rộng lớn, đủ sức chứa hàng trăm người tham gia các hoạt động văn hóa, sinh hoạt, với những khối đá hình thù kỳ lạ tượng trưng cho các huyền thoại đặc sắc của người dân địa phương.

2. Một vài thông tin về lễ hội hang Bua 

Trước kia, hội hang Bua được tổ chức thường xuyên, nhưng trong một thời gian dài đã bị gián đoạn. Kể từ khi hang Bua được công nhận là danh thắng Quốc gia vào năm 1997, lễ hội hang Bua đã được phục hồi và duy trì hàng năm. Lễ hội diễn ra từ ngày 20 đến22 tháng Giêng âm lịch, thu hút đông đảo người dân và du khách tham gia. Trước khi khai hội, thầy mo sẽ làm lễ cầu xin thần núi, thần hang cho phép mở cửa hang để mọi người vào tham gia các nghi lễ, cầu mong cho mùa màng bội thu, cuộc sống bình an, và tình duyên thuận lợi. Lễ hội không chỉ là dịp để tưởng nhớ những công lao của tổ tiên mà còn là thời gian để các thế hệ người Thái giao lưu, giữ gìn và phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Lễ hội Hang Bua. Ảnh: sưu tầm

3. Thời gian diễn ra lễ hội hang Bua 

Lễ hội Hang Bua diễn ra vào ngày 20, 21 và 22 tháng Giêng âm lịch hàng năm, là một sự kiện quan trọng đối với cộng đồng người Thái tại bản Bua, xã Châu Tiến, huyện Quỳ Châu, tỉnh Nghệ An. Lễ hội này gắn liền với những tục lệ cổ xưa của người Thái ở mường cổ Chiêng Ngam, nay thuộc khu vực xã Châu Tiến, và đặc biệt là lễ cúng đền mường. Đây là dịp để người dân bày tỏ lòng biết ơn với tổ tiên, cầu mong cho một năm mới an lành, mùa màng bội thu và cuộc sống bình an. Lễ hội không chỉ là dịp để tái hiện các giá trị văn hóa truyền thống mà còn là cơ hội để du khách tìm hiểu về đời sống, phong tục của cộng đồng người Thái nơi đây.

Thời gian diễn ra lễ hội Hang Bua. Ảnh: sưu tầm

4. Các hoạt động đặc sắc tại lễ hội hang Bua 

Phần lễ 

Lễ hội Hang Bua thiên về phần hội, nhưng phần lễ vẫn giữ được nét trang nghiêm, đơn giản và ý nghĩa. Khác với tâm lý hành hương thông thường, người dân tham gia lễ hội không mang theo hành trang. Thay vào đó, họ hướng đến Lễ hội Hang Bua với mong muốn được giao lưu văn hóa, thưởng thức vẻ đẹp truyền thống của các dân tộc thông qua nhiều hình thức nghệ thuật đặc sắc và độc đáo.

Phần lễ của lễ hội Hang Bua. Ảnh: sưu tầm

Phần hội 

Phần hội của lễ hội Hang Bua mang đậm bản sắc văn hóa của đồng bào Thái, đặc biệt là những sinh hoạt dân gian cổ truyền của cư dân miền sơn cước. Tại đây, du khách có thể tham gia vào nhiều trò chơi dân gian như chơi hang, ném còn, khắc luống, chơi tọ lẹ, nhảy sạp, thi bắn nỏ, thi đi cà kheo, và thi hát các làn điệu dân ca đặc sắc như nhuôn, xuối, lăm, khắp. Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là phần thi “người đẹp Hang Bua”, nơi các thiếu nữ khoe sắc trong trang phục truyền thống, cùng với các hoạt động thú vị như thi uống rượu cần, biểu diễn cồng chiêng và nhiều trò chơi dân gian khác.

Phần hội của lễ hội Hang Bua. Ảnh: sưu tầm

Trong những năm gần đây, lễ hội Hang Bua đã được tổ chức với quy mô lớn hơn và ngày càng phong phú hơn về nội dung, thu hút sự tham gia của đông đảo người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ. Các hoạt động mới mẻ đã được đưa vào, như thi đấu bóng đá, bóng chuyền, bóng bàn, đẩy gậy, kéo co, đu quay, chiếu phim, thi văn hóa ẩm thực, thi cuốn hương trầm, thi dệt thổ cẩm, thi cắm trại, thi viết chữ Thái, thi kể chuyện dân gian Thái, và thi văn hóa rượu cần. Ngoài ra, du khách còn có cơ hội tham quan các di tích lịch sử văn hóa trong vùng, tạo nên một không gian lễ hội đa dạng và hấp dẫn, đáp ứng nhu cầu thưởng thức văn hóa tinh thần của người dân địa phương và du khách gần xa.

Phần hội của lễ hội Hang Bua. Ảnh: sưu tầm

5. Một vài lưu ý khi tham gia lễ hội hang Bua 

Để có một trải nghiệm trọn vẹn khi tham gia lễ hội Hang Bua, du khách nên lưu ý một số điểm sau:

– Trang phục phù hợp: Nên chọn trang phục kín đáo, lịch sự để tôn trọng không gian linh thiêng của phần lễ. Nếu muốn hòa mình vào không khí lễ hội, bạn có thể thử mặc trang phục truyền thống của dân tộc Thái.

– Tìm hiểu trước về văn hóa địa phương: Việc nắm rõ những nét cơ bản về văn hóa, phong tục tập quán của người Thái sẽ giúp bạn dễ dàng hòa nhập và thể hiện sự tôn trọng với cộng đồng bản địa.

– Bảo vệ môi trường: Giữ gìn vệ sinh, không xả rác bừa bãi để bảo vệ cảnh quan tự nhiên.

– Tuân thủ quy định lễ hội: Trong phần lễ, bạn nên giữ thái độ nghiêm trang, không gây ồn ào để đảm bảo sự trang trọng của các nghi thức. 

– Chuẩn bị sức khỏe và vật dụng cá nhân: Hang Bua nằm ở khu vực núi rừng, vì vậy bạn nên mang giày dép thoải mái, mang theo nước uống và các vật dụng cá nhân cần thiết để đảm bảo hành trình tham quan suôn sẻ.

– Di chuyển: Nếu đi xe cá nhân, bạn cần kiểm tra kỹ phương tiện vì đường đến Hang Bua có nhiều đoạn đèo dốc.

Một vài lưu ý khi tham gia lễ hội Hang Bua. Ảnh: sưu tầm

Lễ hội Hang Bua Nghệ An là một sự kiện văn hóa đặc sắc, mang đậm dấu ấn của đồng bào Thái. Tham gia lễ hội, du khách không chỉ được khám phá vẻ đẹp tự nhiên của Hang Bua mà còn hòa mình vào không khí lễ hội sôi động và giàu ý nghĩa. Đây là dịp tuyệt vời để tìm hiểu, trải nghiệm và trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Thái. SmartTravel hy vọng rằng những thông tin trong bài viết này sẽ giúp bạn có thêm động lực khám phá và trải nghiệm những giá trị văn hóa đặc sắc của lễ hội Hang Bua.